Οι αναζητήσεις μου, κάποιες από τις οποίες έγιναν – και συνεχίζουν να γίνονται – μετέπειτα σπουδές, με ώθησαν να βγάλω το συμπέρασμα ότι η ποιότητα ζωής κάθε ατόμου, είναι τόσο μοναδική, όσο και πολυδιάστατη. Αυτό που ονομάζουμε, δηλαδή, wellbeing ή αλλιώς ευημερία στα ελληνικά, είναι βαθιά υποκειμενικό και πολυπαραγοντικό. Δεν υπάρχει μόνο μία λύση για όλα τα προβλήματα όλων των ανθρώπων, αλλά ένας συνδυασμός εργαλείων, ο οποίος είναι διαφορετικός για τον καθένα, ωστόσο όταν βρεθεί και χρησιμοποιηθεί σωστά, το άτομο μαθαίνει να διαχειρίζεται καλύτερα την καθημερινότητά του.
Το Lifestyle Medicine ή αλλιώς Ιατρική Τρόπου Ζωής είναι κλάδος της ιατρικής που έχει ως στόχο τη διατήρηση της βέλτιστης υγείας και την πρόληψη, θεραπεία και αναστροφή χρόνιων ασθενειών σε όλα τα στάδια της ζωής. Οι παρεμβάσεις υγείας που χρησιμοποιούνται στην ιατρική του τρόπου ζωής περιλαμβάνουν στρατηγικές συμπεριφοράς βασισμένες σε στοιχεία, ενώ λαμβάνουν υπόψη την ισότητα και τη βιωσιμότητα, με σκοπό την ενίσχυση των δεξιοτήτων αυτοδιαχείρισης για τη βελτιστοποίηση της διατροφής, της υγιεινής του ύπνου, της διαχείρισης του άγχους, της κοινωνικής σύνδεσης, της σεξουαλικής υγείας και γονιμότητας, της σωματικής δραστηριότητας, καθώς και της ελαχιστοποίησης της χρήσης ουσιών και των περιβαλλοντικών εκθέσεων. (Ο ορισμός όπως δόθηκε από το Επιστημονικό Συμβούλιο της ELMO – European Lifestyle Medicine Organization). Ολοκληρώνοντας αυτήν τη μετεκπαίδευση, έμαθα για τους 8 πυλώνες που η ιατρική τρόπου ζωής υποστηρίζει ότι οφείλουμε να εστιάσουμε, προκειμένου να ευημερήσουμε.
Εγώ τροποποίησα λίγο ακόμα αυτές τις πρακτικές, εστιάζοντας παραπάνω στη βελτίωση της ψυχικής υγείας, τους οποίους θα αναφέρω σε αυτό το άρθρο μιλώντας πολύ περιληπτικά για το καθένα, ενώ θα αφιερώσω από ένα άρθρο για τον καθένα ξεχωριστά.
- Ψυχοθεραπεία: Οποιαδήποτε προσέγγιση κι αν χρησιμοποιεί ένας πιστοποιημένος ψυχοθεραπευτής, η ψυχοθεραπεία είναι ένα εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει τον καθένα μας σε μια δύσκολη στιγμή της ζωής του, μιας και μέσω αυτής μαθαίνει να κατανοεί καλύτερα τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του.
- Διατροφή: Είναι πλέον γνωστός ο ρόλος της διατροφής και της υγείας του εντέρου μας, που πολλοί σήμερα αποκαλούν 2ο εγκέφαλο. Οι σπουδές μου στη Διατροφική Ψυχιατρική μου δίδαξαν πολλά για τη σημασία της τροφής στην εγκεφαλική – και κατ’ επέκταση ψυχική – λειτουργία κάνοντάς τη σημαντικό πυλώνα της ευημερίας ενός ατόμου.
- Ύπνος/Ξεκούραση: Η ποιότητα του ύπνου, καθώς και οι στιγμές πραγματικής χαλάρωσης και ξεκούρασης μέσα στην ημέρα είναι κάτι επίσης πολύ βασικό για τη συνολική μας υγεία και ευεξία.
- Σχέσεις/Κοινότητα: Η ικανότητα να δημιουργούμε και να διατηρούμε υγιείς σχέσεις με τους συνανθρώπους μας και να αισθανόμαστε μέλη μιας κοινότητας, ενισχύει το αίσθημα του “ανήκειν”, δίνει πολλές φορές σκοπό και νόημα στις πράξεις μας και συμβάλλει σημαντικά στην ποιότητα της ζωής μας.
- Σεξουαλικότητα/Απόλαυση: Η βαθιά και ουσιαστική επαφή με το σώμα μας και τη σεξουαλικότητά μας και η εξερεύνηση αυτών των πτυχών του εαυτού μας, μπορεί να μας δώσει αυτοπεποίθεση, αίσθημα απελευθέρωσης και κινητοποίησης.
- Άσκηση/Κίνηση: Τα οφέλη της άσκησης στον οργανισμό και την υγεία μας είναι πλέον ευρέως γνωστά μέσω ερευνών και αποτελεί έναν βασικότατο κρίκο της άρρηκτης αλυσίδας νου και σώματος.
- Δημιουργικότητα/Τέχνες: Η έκφραση των συναισθημάτων και του ασυνειδήτου μέσω της καλλιτεχνικής έκφρασης είναι ένα πολύ σπουδαίο εργαλείο για την εκτόνωση και την εκφόρτιση καταστάσεων, που δυσκολευόμαστε να διαχειριστούμε.
- Επαφή με τη Φύση: Ολοένα και περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν πλέον ότι η επαφή με το φυσικό μας περιβάλλον και η σύνδεση με τη ζωή και τα τοπία του πλανήτη μας οδηγεί σε αισθήματα ανακούφισης, γείωσης και ηρεμίας.
- Διαλογιστικές πρακτικές: Έχει αναφερθεί ότι ο διαλογισμός ωφελεί σημαντικά την ψυχική υγεία μειώνοντας τα συμπτώματα του στρες, του άγχους και της θλίψης, ενώ επίσης ενισχύει τη συγκέντρωση, τη ρύθμιση της συναισθηματικής απόκρισης και τη συνολική ευεξία. Μπορεί να βοηθήσει τα άτομα να αντιμετωπίσουν καλύτερα τους καθημερινούς στρεσογόνους παράγοντες, ακόμη και να βελτιώσουν την ποιότητα του ύπνου.
- Πνευματικότητα: Η πνευματικότητα, καθώς και η υπαρξιακή αναζήτηση και ενδοσκόπηση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ψυχική ευεξία, προσφέροντας στα άτομα μια αίσθηση νοήματος, σκοπού και σύνδεσης, που μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του άγχους, στην αντιμετώπιση των αντιξοοτήτων και στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας.
- Ενσυναίσθηση: Ως ενσυναίσθηση ορίζεται η συναισθηματική ταύτιση κάποιου με την ψυχική κατάσταση ενός άλλου ατόμου, και η κατανόηση της συμπεριφοράς και των κινήτρων του. Η ενσυναίσθηση παίζει κρίσιμο ρόλο στην υποστήριξη της ψυχικής υγείας ενισχύοντας την κατανόηση, τη σύνδεση και την ευημερία. Επιτρέπει στα άτομα να συνδεθούν πιο βαθιά με τους άλλους, αλλά και με τον εαυτό τους, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής τους.
- Φαρμακοθεραπεία: Όταν και εφόσον αυτή κριθεί απαραίτητη και μόνο από εξειδικευμένους επαγγελματίες (ιατρούς) που έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν φαρμακευτική αγωγή.
Δεν είναι ανάγκη να χρησιμοποιούμε όλους τους πυλώνες σε όλα τα στάδια της ζωής μας. Κάτι τέτοιο θα κατέληγε να είναι δυσβάσταχτο (και ενδεχομένως αδύνατο να συμβεί). Ο καθένας μας είναι ξεχωριστός και κάθε φάση της ζωής μας, μας βρίσκει σε μια διαφορετική εκδοχή του εαυτού μας και απαιτεί από μας διαφορετική διαχείριση και αντιμετώπιση των πραγμάτων. Ωστόσο, θεωρώ ότι μαθαίνοντας να δουλεύουμε με κάποια, έστω, από αυτά τα 12 εργαλεία, μπορούμε να χτίσουμε έναν συνδυασμό τεχνικών και πρακτικών για να κάνουμε τη ζωή μας καλύτερη. Ας αναρωτηθούμε λοιπόν: Εσείς, ποια εργαλεία θα διαλέγατε και γιατί;